Klaar? - Julia van Rijn

In mijn vorige gemeente Rijswijk woonde ik naast een huisarts. Op een middag stond voor de deur een vrouw in een rolstoel, met haar zoon. Zij was een gemeentelid. Ik ging hen begroeten. De zoon vertelde dat zijn moeder had gezegd: ‘Daar woont de dokter die mij dood kan spuiten en hier de dominee die mij kan begraven’. We konden er alle drie om lachen. Maar de vrouw meende het eigenlijk wel. Ze was oud en afhankelijk, ze had verdriet om de dood van haar dochter. De dokter heeft haar leven niet bekort. Het heeft nog minstens een jaar geduurd eer ik haar heb begraven.

Ondraaglijk
Vorig jaar draaide de film Een man die Ove heet. Voor een 59-jarige neuroot die moppert op alles en iedereen, is het leven na de dood van zijn vrouw uitzichtloos. Net als hij zijn hoofd in de strop steekt, rijden de nieuwe overburen zijn brievenbus omver. Getergd gaat hij kijken. De hoogzwangere buurvrouw leent vervolgens zijn gereedschap, dropt regelmatig de kinderen bij hem en sleurt hem het leven weer in. Eerst stribbelt hij tegen, maar hij ontdooit en geniet van de baby, al blijft hij een mopperkont.

Uitzicht
Wanneer ben je klaar met leven? Ik had de oude vrouw wellicht een geregisseerd einde gegund. Maar het scenario van Ove kan zich ook zomaar in het echte leven ontvouwen: een nieuwe vriendschap, weer uitzicht op een leven dat de moeite waard is. Je kunt te vroeg klaar geweest zijn, al zal je dat nooit weten… Niemand hoeft wat mij betreft ondraaglijk lang te leven. Maar heb je het recht de dood op te eisen als jij daar klaar voor bent? Is autonomie het enige principe dat telt? Ik koester de woorden van de apostel Paulus: Niemand leeft voor zichzelf, niemand sterft voor zichzelf… Ik ben over de vraag wanneer het klaar is, en hoe je dat kunt weten, nog lang niet uitgedacht.

Ds. Julia van Rijn is scriba van de Protestantse Kerk Amsterdam